Wat is de rol van de begeleider tijdens het opstaan met een actieve tillift?

De begeleider bij een actieve tillift heeft een actieve, maar ondersteunende rol: hij of zij bewaakt de veiligheid, begeleidt de beweging verbaal en fysiek, en grijpt in wanneer dat nodig is. In tegenstelling tot een passieve tillift, waarbij de zorgverlener de volledige handeling uitvoert, werkt de gebruiker bij een actieve tillift zelf mee. De begeleider faciliteert dat proces en zorgt dat het veilig en gecontroleerd verloopt. Hieronder vind je antwoord op de meest gestelde vragen over de rol van de begeleider bij het opstaan met een actieve tillift.

Wat zijn de taken van de begeleider vóór het opstaan begint?

Vóór het opstaan begint, controleert de begeleider de omgeving, het hulpmiddel en de toestand van de gebruiker. Dit voorbereidende werk is essentieel voor een veilige transfer en voorkomt problemen tijdens de tilbeweging zelf.

Concreet gaat het om de volgende taken:

Controleer of de actieve tillift goed is ingesteld en technisch in orde is: remmen, hoogte en stabiliteit.
Zorg dat de tilband of het harnas correct en strak genoeg om de gebruiker is aangebracht. Een slecht zittende tilband is een veelvoorkomende oorzaak van onveilige situaties.
Verwijder obstakels uit de omgeving, zoals losse kleedjes, meubels of snoeren.
Bespreek de transfer kort met de gebruiker: wat gaat er gebeuren, wat wordt er van hem of haar verwacht, en wat doet de begeleider.
Controleer of de gebruiker schoeisel draagt dat grip biedt op de vloer. Goede schoenen zijn bij actief opstaan belangrijk voor de stabiliteit.

Dit voorbereidende gesprek is niet alleen praktisch, maar ook geruststellend. Wanneer de gebruiker weet wat er gaat gebeuren, werkt hij of zij beter mee en is de kans op paniek of verkramping kleiner.

Hoe ondersteunt de begeleider tijdens de actieve tilbeweging?

Tijdens de actieve tilbeweging ondersteunt de begeleider de gebruiker verbaal en fysiek, zonder de beweging over te nemen. De kern van een actieve tillift is dat de gebruiker zelf kracht levert. De begeleider stuurt, corrigeert en bewaakt, maar tilt niet.

In de praktijk betekent dit:

Verbale begeleiding: Geef duidelijke, rustige instructies tijdens de beweging. Zeg bijvoorbeeld wanneer de gebruiker moet beginnen met opduwen en wanneer hij of zij rechtop staat.
Fysieke nabijheid: Sta naast of iets achter de gebruiker, zodat je snel kunt ingrijpen als de beweging niet goed verloopt.
Lichte stabiliserende aanraking: Ondersteuning bij de heupen of schouders kan helpen om de balans te bewaren, maar vermijd het overnemen van de beweging.
Bediening van het apparaat: Bedien de hendel of afstandsbediening van de tillift in het tempo dat past bij de beweging van de gebruiker.

Het tempo is een belangrijk aandachtspunt. Ga niet sneller dan de gebruiker aankan. Een actieve tillift werkt het best wanneer de mechanische ondersteuning en de eigen inspanning van de gebruiker op elkaar zijn afgestemd.

Welke veiligheidsregels gelden voor de begeleider bij een actieve tillift?

Voor de begeleider gelden een aantal vaste veiligheidsregels die bij elk gebruik van een actieve tillift van toepassing zijn. Deze regels beschermen zowel de gebruiker als de begeleider zelf.

Verlaat nooit de ruimte tijdens een transfer. Blijf altijd in de directe nabijheid van de gebruiker.
Gebruik nooit een tillift zonder dat de tilband of het harnas correct is aangebracht en gecontroleerd.
Zorg voor een stabiele eigen houding: buig door de knieën als je iets oppakt en vermijd het draaien van de rug onder belasting.
Controleer vóór elk gebruik of het apparaat geen beschadigingen heeft, zoals scheuren in de band of defecte vergrendelingen.
Volg de instructies van de fabrikant en houd je aan de maximale belastingsgrens van het apparaat.
Raadpleeg een ergotherapeut of fysiotherapeut als je twijfelt over de juiste techniek of instelling.

Veiligheid bij het gebruik van een tillift begint bij goede instructie en training. Begeleiders die voor het eerst met een actieve tillift werken, doen er verstandig aan dit te oefenen onder begeleiding van een professional.

Hoeveel begeleiders zijn nodig bij het gebruik van een actieve tillift?

In de meeste situaties thuis volstaat één begeleider bij het gebruik van een actieve tillift. Dat is ook het voornaamste voordeel van dit type hulpmiddel ten opzichte van een passieve variant: de gebruiker werkt actief mee, waardoor de fysieke belasting voor de begeleider aanzienlijk lager is.

Er zijn echter situaties waarin twee begeleiders wenselijk of noodzakelijk zijn:

Wanneer de gebruiker nauwelijks of geen kracht meer in de benen heeft en de actieve tillift eigenlijk aan de grens van zijn toepassingsgebied zit.
Bij gebruikers met cognitieve beperkingen die moeilijk instructies kunnen opvolgen of onverwacht kunnen bewegen.
Bij de eerste keer dat iemand met een actieve tillift werkt, als oefening en veiligheidsmaatregel.
In zorginstellingen waar protocollen twee begeleiders voorschrijven bij bepaalde transfersituaties.

Thuis is één goed getrainde begeleider in de meeste gevallen voldoende, mits de gebruiker voldoende kan meewerken en de omgeving goed is ingericht.

Wat doet de begeleider als iemand niet goed meewerkt of in paniek raakt?

Als de gebruiker niet goed meewerkt of in paniek raakt tijdens het opstaan met een actieve tillift, stopt de begeleider de beweging direct en brengt de gebruiker terug naar een veilige, ondersteunde positie. Kalmeren gaat vóór doorgaan.

Praktische stappen in zo’n situatie:

Stop de tillift: Zet het apparaat stil en laat de gebruiker zakken naar de uitgangspositie als dat veilig kan.
Spreek rustig: Gebruik een kalme, duidelijke stem. Paniek is aanstekelijk, maar ook te doorbreken met een rustige aanwezigheid.
Benoem wat er gebeurt: Zeg expliciet dat alles onder controle is en dat de gebruiker niet kan vallen zolang de band goed zit.
Wacht tot de gebruiker rustig is: Forceer de transfer niet als de gebruiker gespannen of angstig is. Een tweede poging later op de dag is beter dan een onveilige transfer nu.
Evalueer achteraf: Bespreek met de gebruiker en eventueel een zorgprofessional wat de oorzaak was van de paniek en hoe dit een volgende keer voorkomen kan worden.

Terugkerende paniek of structurele weerstand kan een signaal zijn dat de actieve tillift niet meer de juiste keuze is, of dat er aanvullende begeleiding of aanpassing van de werkwijze nodig is.

Wanneer is een actieve tillift niet meer geschikt en wat dan?

Een actieve tillift is niet meer geschikt wanneer de gebruiker onvoldoende kracht, balans of cognitief vermogen heeft om actief aan de transferbeweging mee te werken. Op dat moment biedt een passieve tillift een veiliger alternatief.

Signalen dat een actieve tillift niet meer passend is:

De gebruiker kan het lichaamsgewicht niet langer (gedeeltelijk) zelf dragen.
De transfer kost de begeleider steeds meer fysieke inspanning, ondanks het gebruik van het apparaat.
De gebruiker raakt regelmatig in paniek of begrijpt de instructies niet meer.
Er zijn vaker bijna-ongelukken of de transfer verloopt structureel onveilig.

In dat geval is het verstandig om een ergotherapeut of fysiotherapeut in te schakelen. Zij kunnen beoordelen welk type tillift nog passend is en hoe de dagelijkse verzorging het best kan worden ingericht. De overgang naar een passieve tillift hoeft geen achteruitgang te betekenen, maar is een aanpassing die het comfort en de veiligheid voor iedereen vergroot.

Hoe Thuiszorgwinkel helpt bij het kiezen van de juiste tillift

Of je nu voor het eerst nadenkt over een tillift of twijfelt of de huidige situatie nog veilig is, bij Thuiszorgwinkel kun je terecht voor eerlijk en deskundig advies. De specialisten denken met je mee over welk hulpmiddel echt past bij de situatie, zonder verkooppraatje.

Ruim assortiment aan actieve tilliften, passieve tilliften en bijbehorende tilbanden.
Persoonlijk advies via telefoon, e-mail of chat tijdens kantooruren.
Fysieke showroom waar je producten kunt bekijken en uitproberen.
Hulp bij het vergelijken van modellen op basis van gewicht, mobiliteit en thuissituatie.

Wil je weten welke tillift het best aansluit bij jouw situatie of die van je naaste? Neem contact op via de klantenservice of bekijk het volledige aanbod op Thuiszorgwinkel.nl.